W ramach Międzynarodowej Nocy Nietoperzy, Lasy Państwowe organizują po raz trzeci ogólnopolską akcję edukacyjno-informacyjną zatytułowaną „Las do góry nogami”. Celem inicjatywy jest zwiększenie świadomości na temat biologii krajowych gatunków nietoperzy, zredukowanie związanych z nimi stereotypów oraz ukazanie działań leśników na rzecz ochrony tych ssaków.
Międzynarodowa Noc Nietoperzy przypada w tym roku w nocy z 29 na 30 sierpnia. Wydarzenia związane z akcją będą odbywać się w okresie od 15 sierpnia do 13 września 2026 roku. W różnych częściach Polski zaplanowano spacery, wykłady, warsztaty oraz spotkania z chiropterologami. Uczestnicy niektórych wydarzeń będą mogli również obserwować nocne wyloty tych ssaków oraz usłyszeć ich echolokacyjne sygnały przetwarzane przez detektory.
Niezwykłe zdolności nietoperzy
Nietoperze to jedyne ssaki, które potrafią aktywnie latać. Ich skrzydła są przekształconymi przednimi kończynami, z błoną lotną rozpiętą na wydłużonych palcach. Ciała nietoperzy pokryte są futrem, a samice rodzą młode, które karmią mlekiem.
W Polsce występuje 28 gatunków nietoperzy, z których wszystkie są chronione. Do najpopularniejszych należą karlik malutki, mroczek późny, borowiec wielki i nocek rudy. Krajowe nietoperze polują na owady, takie jak komary, muchy i ćmy, co pomaga w regulacji ich populacji i utrzymaniu równowagi w ekosystemach leśnych.
Echolokacja jako kluczowa umiejętność
Nietoperze wykorzystują echolokację podczas nocnych lotów. Emitują ultradźwięki, które odbijają się od otoczenia, pozwalając im określić położenie, odległość i wielkość przeszkód oraz ofiar.
Wbrew powszechnym mitom, nietoperze nie wplątują się we włosy ani nie żywią się krwią. Wszystkie polskie gatunki są owadożerne i nie są agresywne wobec ludzi. Możliwy kontakt w sytuacji zagrożenia to ich naturalna reakcja obronna.
Środowisko życia nietoperzy
Nietoperze nie budują gniazd, lecz korzystają z naturalnych schronień, takich jak dziuple, szczeliny w drzewach czy piwnice. Ważne dla ich ochrony są stare drzewa, które stanowią kryjówki oraz miejsca żerowania.
Leśnicy dbają o zachowanie naturalnych habitów, pozostawiając odpowiednie drzewa oraz tworząc sztuczne schronienia, takie jak specjalnie przystosowane skrzynki dla nietoperzy.
Hibernacja w zimie
W okresie zimowym, gdy brak jest aktywnych owadów, nietoperze hibernują, co wiąże się z obniżeniem temperatury ciała i spowolnieniem procesów metabolicznych. Każde niepotrzebne wybudzenie z hibernacji jest dla nich niebezpieczne, ponieważ prowadzi do dużych wydatków energetycznych.
Lasy Państwowe zabezpieczają jaskinie oraz inne obiekty, tworząc komfortowe warunki dla hibernujących nietoperzy. Przykładem mogą być działania w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu, gdzie przystosowano ziemianki do hibernacji.
W ramach krajowych projektów, takich jak „LIFE Podkowiec Plus”, Lasy Państwowe realizują działania nad ochroną nietoperzy w różnych krajach. Z kolei projekt „Nocne życie lasu” koncentruje się na ochronie mopka zachodniego i włochatki.
Znaczenie ciemności
Jednym z wyzwań dla nietoperzy jest nadmierne oświetlenie niszczące ich naturalne nawyki. Oprócz zachowania schronień, konieczne jest również uwzględnienie nieoświetlonych wlotów i tras przelotu.
Przykładowe działania ochronne obejmują ograniczenie sztucznego światła oraz odpowiednie planowanie prac remontowych w miejscach, gdzie występują nietoperze.
Jak postępować, gdy nietoperz wejdzie do domu?
W przypadku nietoperza w mieszkaniu, zaleca się spokój i otwarcie okna, aby umożliwić zwierzęciu samodzielny wylot. Nie należy ich gonić ani chwytać gołymi rękami. W przypadku odnalezienia rannego nietoperza, należy skontaktować się z odpowiednim specjalistą.
Akcja „Las do góry nogami” ma na celu pokazanie, iż nocny las jest pełen życia, a poznanie jego biologii jest kluczowe dla skutecznej ochrony nietoperzy i ich ekosystemu.