Wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy potwierdził stanowisko Gminy Miasta Toruń w kwestii rozliczeń za zagospodarowanie odpadów komunalnych. Decyzja z 17 czerwca 2026 roku wskazuje, że porozumienie międzygminne z 2009 roku, zawarte pomiędzy Gminą Miasta Toruń a Miastem Bydgoszcz, wciąż obowiązuje.

Sprawa ma charakter precedensowy w skali kraju. Dotyczy sytuacji, w której Miasto Bydgoszcz, w ramach wspólnie realizowanego projektu budowy spalarni odpadów komunalnych, jednostronnie stwierdziło nieważność porozumienia, na podstawie którego współpraca trwała nieprzerwanie od 2016 roku, czyli od momentu uruchomienia spalarni.

Sprawa odnosi się do porozumienia z 29 października 2009 roku, dotyczącego budowy oraz eksploatacji Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych dla Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Metropolitalnego, na które oba miasta uzyskały dofinansowanie z Unii Europejskiej w wysokości 255,8 mln zł. Warunkiem przyznania tych środków było długoterminowe porozumienie między Bydgoszczą a Toruniem.

W ramach porozumienia z 2009 roku, kluczowym elementem był wspólny model gospodarowania odpadami w Bydgosko-Toruńskim Obszarze Metropolitalnym. Ustalono przepisy, które miały zapewnić stabilność obu stronom, w tym:

  • jednakową cenę za zagospodarowanie 1 tony odpadów dla obu stron,
  • konieczność uzgadniania tej ceny przez strony,
  • wspólne ponoszenie kosztów, w tym transportu oraz obsługi Stacji Przeładunkowej Odpadów.

Przyczyny interwencji sądu związane są z niejasnościami prawnymi wywołanymi działaniami Bydgoszczy. W listopadzie 2022 roku miasto to zakwestionowało ważność umowy i zapowiedziało wstrzymanie przyjmowania odpadów z Torunia od 1 stycznia 2023 roku. W obliczu tej sytuacji Gmina Miasta Toruń podjęła negocjacje w celu zapewnienia ciągłości systemu gospodarowania odpadami.

W marcu 2023 roku Gmina złożyła pozew do Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu rozstrzygania sporu. Pod koniec miesiąca b.r. podpisano nowe porozumienie, które przeniosło na Toruń pełne koszty związane z funkcjonowaniem Stacji Przeładunkowej oraz transportem odpadów, zmieniając model rozliczeń na mniej korzystny.

Naczelny Sąd Administracyjny we wrześniu 2023 roku odrzucił pozew, podkreślając, że sprawy z takich porozumień powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne. Informacje w mediach o przyznaniu racji Bydgoszczy okazały się nieprawdziwe, ponieważ NSA badał tylko kwestie formalne. Dopiero po skierowaniu sprawy do Sądu Okręgowego w Bydgoszczy temat został oceniony merytorycznie.

W ogłoszonym wyroku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy stwierdził, że porozumienie z 2009 roku jest nadal obowiązujące. Wskazuje to na kontynuację zasad rozliczeń oraz uznanie Stacji Przeładunkowej Odpadów w Toruniu jako „bramy” do systemu, a umowa ma charakter długoterminowy, nie podlegający wypowiedzeniu przed 2039 rokiem.

Decyzję bydgoskiego ratusza z 2022 roku skutkowała podpisaniem nowego porozumienia na gorszych warunkach, co przyczyniło się do wzrostu kosztów dla budżetu Torunia o 4,1 miliona złotych w ciągu roku. Wyrok od sądu jest na tym etapie nieprawomocny, a strona bydgoska ma prawo do apelacji. Toruńskie władze oczekują na dalsze kroki prawne ze strony Bydgoszczy, opierając się na silnym orzeczeniu sądu I instancji.