Teatr im. Wilama Horzycy

W 1802 roku wzniesiono w Toruniu pierwszy budynek teatralny - w stylu empire, zaprojektowany przez Heckera. Nie przetrwał on do naszych czasów. Był to tzw. Teatr Miejski mieszczący się na terenie Dworu Artusa, który na krótki okres czasu funkcjonował jako gmach teatralny.

Toruński Teatr Prowincjonalny, to pierwszy zespół teatralny ze stałą siedzibą w Toruniu. Założony został przy czynnej pomocy posła Leona Czarlińskiego w październiku 1896 roku. Kierownictwo artystyczne teatru objął Mieczysław Skirmunt, zaś na czele administracji stanął Eugeniusz Majdrowicz. Trzon tego teatru stanowiło osiemnastu aktorów. Pierwsza premiera odbyła się 22 października 1896 roku; wystawiono "Grube ryby" według Bałuckiego. Teatr szybko zyskał sobie dużą popularność wśród publiczności Królestwa Polskiego, Księstwa Poznańskiego i Prus Zachodnich. Niestety w dniu 15 sierpnia 1897 władze Prus zmusiły teatr do zawieszenia działalności. W roku 1904 władze pruskie postanawiają wystawić kolejny budynek dla teatru. Polskie sztuki wystawiano jednak w innych pomieszczeniach, gdyż polscy aktorzy nie chcą wystawiać dla zaborców. Z 1887 roku pochodziła bardzo popularna wśród Toruńczyków budowla na Przedmieściu Chełmińskim, pełniąca funkcję letniego teatru, do którego chętnie przychodziła polska publiczność. Sztuki wystawiano w sali zwanej "Wiktoria". Kolejną salę dla potrzeb letniego teatru postawiono w parku ludowym, zwano ją salą Holder Eggera. Przedstawienia teatralne odbywały się także w Kawiarni Wiedeńskiej na Przedmieściu Mokre (od 1884 roku).

28 listopada 1920 roku odbywa się uroczystość, podczas której otwarty zostaje Państwowy Teatr Narodowy w Toruniu. Na uroczystość przybywa wiele ważnych osobistości, min. premier Wincenty Witos. W 1925 roku dyrektor teatru Karol Benda łączy teatr toruński z teatrami z Bydgoszczy i Grudziądza w Zjednoczone Teatry Pomorskie Bydgoszcz-Toruń-Grudziądz. Po siedmiu latach współistnienia teatry przestają funkcjonować razem. W Toruniu powstaje Teatr Polski, jako przekształcenie Teatru Narodowego. Na toruńską instytucję spadają poważne problemy finansowe, co sprawia, że teatr pod nazwą Teatr Ziemi Pomorskiej istnieje, jako teatr objazdowy.

1945 rok, to data bardzo ważna i przełomowy moment w historii toruńskiego teatru. Dyrektorem zostaje Wilam Horzyca, wybitny reżyser, który zmieni oblicze toruńskiej sceny. W 1949 roku połączył on toruński teatr z bydgoskim, tworząc Państwowe Teatry Ziemi Pomorskiej, które razem przetrwały do 1961 roku. Wilam Horzyca to bardzo ważna postać dla świata teatru. Był dyrektorem wielu polskich placówek teatralnych, a także zasłużonym teoretykiem i krytykiem teatralnym. Wniósł duże zasługi w podniesienie poziomu toruńskiej sceny. Do repertuaru włączył sztuki Szekspira i Norwida. Aby uczcić jego pamięć, w 1960 roku nadano teatrowi imię Wilama Horzycy. Faktem znamiennym jest, że jeszcze za życia dyrektora teatr nazywano "teatrem Horzycy".

Teatr im. Wilama Horzycy wsławił się w świecie miłośników teatru wspaniałym festiwalem sztuki teatralnej. Od 1959 odbywał się on jako Festiwal Teatrów Polski Północnej. Założycielem i pomysłodawcą festiwalu był Hugon Moryciński. Festiwal miał integrować teatry Polski północnej. W 1990 roku festiwal zmieniono w Międzynarodowy Festiwal Teatralny Kontakt. Idea przewodnia festiwalu uległa zmianie, wraz z nazwą. Impreza ta służyć ma konfrontacji sztuki teatralnej tworzonej aktualnie na całym świecie.