Pomnik Mikołaja Kopernika

Pomnik wielkiego astronoma Mikołaja Kopernika znajduje się jest w południowo-wschodnim narożniku Rynku Staromiejskiego. Jest on dziełem berlińskiego artysty rzeźbiarza Fryderyka Chrystiana Tiecka, który odlał go w brązie. Pomnik Kopernika odsłonięty został dnia 25 października 1853 roku, co było dla miasta wielkim wydarzeniem, ponieważ Mikołaj Kopernik urodził się w Toruniu i jest jego chlubą.

Pomnik przedstawia Mikołaja Kopernika odzianego w profesorską togę, który w lewej ręce trzyma astrolabium, sugerujące profesję wielkiego Toruńczyka, natomiast uniesionym palcem prawej ręki wskazuje na niebo, któremu poświęcił swoje życie i które przyniosło mu sławę. Figura z biegiem lat pokryła się patyną, która nadała jej charakterystycznego zielonego koloru. Rzeźba ustawiona jest na wysokim sześciennym cokole, który w dolnej części połączony jest z kamiennymi ławami. Na cokole znajduje się łaciński napis: "Nicolaus Copernicus Thorunensis. Terrae motor, Solis Caelique stator". W polskim tłumaczeniu znaczy to: “Mikołaj Kopernik Toruńczyk. Ruszył Słońce, wstrzymał Słońce i Niebo”. Autorem tekstu jest profesor toruńskiego gimnazjum Rudolf Brohm.

Mikołaj Kopernik jest najsłynniejszym mieszkańcem Torunia, urodził się tu i wychował. W kamienicy, w której przyszedł na świat urządzono muzeum jego imienia, nosi je także toruński Uniwersytet Mikołaja Kopernika i fabryka produkująca przepyszne "toruńskie pierniki". To, że Mikołaj Kopernik był Toruńczykiem miasto podkreśla z lubością, gdyż podnosi to jego rangę w obliczu innych miast. Pierwsza propozycja budowy pomnika astronoma wyszła od księcia Józefa Aleksandra w 1765 roku. W 1766 roku powstało popiersie Kopernika autorstwa krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Rojowskiego, lecz nie zostało ono przyjęte przez Radę Miejską i umieszczono je w piwnicach Ratusza Staromiejskiego. W 1809 roku po interwencji Stanisława Staszica (referendarza Radu Stanu Księstwa Warszawskiego) zostaje przeniesione do kościoła p.w. Św. Janów. Położono wówczas kamień węgielny pod budowę pomnika. W budowie monumentu przeszkadza powrót Torunia pod rządy Prusaków. W 1853 roku zostaje zawiązany nowy komitet budowy pomnika, który przekształca się w niemieckie Kopernikańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk i Sztuk (Coppernicus - Verein für Wissenschaft und Kunst). W tym samym roku budowa pomnika dochodzi do skutku. Monument zostaje uroczyście odsłonięty 25 października 1853 roku.