Katedra P.W. Wniebowzięcia NMP

Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny mieści się przy ulicy Marii Panny i Piekary. Jest jednym z najpiękniejszych i najsmuklejszych świątyń gotyckich w Polsce. Pierwotnie należał do Zakonu Franciszkanów a do budynku świątyni przylegał od strony północnej klasztor. Franciszkanie nadali świątyni kształt hali o wysokości 27 m. W latach 1557-1724 kościół znajdował się w rękach Protestantów, następnie, do 1821 roku liturgię sprawowali w nim Bernardyni. Dziś jest to kościół parafialny.

O tym, że kościół był pierwotnie we franciszkańskich rękach świadczy brak wieży. Reguła Zakonu Franciszkanów nakazywała im budować skromne świątynie bez wież. Murowany kościół Mariacki powstał na miejscu poprzedniego - drewnianego, w latach 1350-1370. Franciszkanie przybyli do Torunia w 1239 roku. Prezbiterium zbudowane zostało w 4 ćwierci XIV wieku. Klasztor przylegający do kościoła od północy posiadał plan kwadratu z wewnętrznym dziedzińcem. Zachowanymi pozostałościami klasztoru są południowe krużganki włączone w północną nawę kościoła i część skrzydła zachodniego. W XVII wieku wnętrze zostało pobielone. Pierwotnie każdą nawę kościoła przykrywał osobny dach. W 1798 roku rozebrano grożący zawaleniem szczyt zachodni i zdjęto trzy stare dachy z korpusu nawowego, przekrywając całość jednym, wspólnym olbrzymim dachem. W latach 1809 i 1813 kościół ucierpiał znacznie w czasie oblężeń. W 1830 roku naprawiono zniszczenia.

Kościół Wniebowzięcia NMP należy do najwybitniejszych budowli gotyckich w Polsce. Jego strzelista sylwetka góruje nad otaczającymi ją kamienicami, podkreślając jakby różnicę, między wzniosłością budynku kościoła nad "przyziemnymi" domami mieszczan i kupców. Świątynia jest orientowana (prezbiterium mieści się po stronie wschodniej), zaś jej korpus składa się z trzech naw. Wyjątkową monumentalność wnętrza kościoła (lecz nie przysadzistość) wywołują powierzchnie surowych, gładkich ścian urozmaiconych jedynie smukłymi wnękami okien. Wrażenie to potęgują masywne wieloboczne filary oddzielające nawy i wewnętrzne oszkarpowanie ściany południowej, tworzące na niej układ płytkich wnęk. Jest to wnętrze niezwykle spójne i smukłe. Cały kościół posiada przepiękne sklepienie gwiaździste. Wymiary kościoła to: długość - 80m., szerokość - 27m., wysokość - 26,7m. Najbardziej charakterystycznym motywem w widoku zewnętrznym kościoła jest wschodni szczyt z sygnaturkami krytymi stożkowymi daszkami, ożywiający dość masywną bryłę kościoła. Skromną, aczkolwiek bardzo interesującą dekorację zewnętrzną stanowi ozdobny terakotowy fryz o motywie czwórliścia opasujący budynek kościoła tuż pod okapem dachu.