Reklama:

Projektowanie stron i sklepów internetowych dla firm z Torunia, Inowrocławia, Bydgoszczy i okolic oferuje firma E-Infonet.pl

Toruń - historia grodu Kopernika

Toruń położony jest na prawym brzegu Wisły, na granicy ziemi chełmińskiej i Kujaw. Umiejscowienie Torunia w tym miejscu nie było bez znaczenia, a uzasadnione było dogodnymi warunkami naturalnymi. Bliskie sąsiedztwo rzeki Wisły, spełniającej wówczas w tej części Europy rolę głównego wodnego szlaku komunikacyjnego dostępnego na odcinku od wybrzeża bałtyckiego do Torunia okresowo także dla żeglugi morskiej, wpływało znacząco na rozwój osady. Na przełomie XII i XIII w., ziemie te należały do kasztelanii księstwa mazowieckiego, które w tym okresie były terenem ekspansji plemion pruskich.

Powstanie Torunia datuje się na rok 1233 (data założenia osady Stary Toruń). Rok 1233 to również wystosowanie przez Konrada Mazowieckiego wezwania, na które przybyli Krzyżacy aby pomóc w walce z Prusami. Przenosiny Torunia na obecne miejsce datuje się na 1236 rok. Wówczas był to gród osada targowa i rozdzielająca je dolina strumienia Postolec. Starając się przenieść lokalizację z przeszłości w teraźniejszość znaleźlibyśmy się w sąsiedztwie ulic Żeglarskiej, Łaziennej i Mostowej oraz w miejscu gdzie stoi kościół Świętych Janów.

W roku 1239 został założony klasztor Franciszkanów z kościołem Najświętszej Maryi Panny. W kościele o którym mowa w 1243 roku odbył się synod, na którym państwo krzyżackie podzielono na biskupstwa. Rok 1260 to dla samego Torunia okres rozkwitu oraz świetności kulturalnej. Do dziś widoczny jest we wspaniałych zabytkach architektury gotyckiej. Stare Miasto rozbudowano w kierunku północno - zachodnim., nadając mu dzisiejszy kształt z Rynkiem Staromiejskim pośrodku. W 1263 roku po stronie północno-wschodniej Starego Miasta, za doliną Postolca, nad Strugą Toruńską osadzony został klasztor Dominikanów z kościołem Św. Mikołaja. Stare miasto wraz z założonym w roku 1264 Nowym Miastem oraz zamkiem krzyżackim stanowi jeden z najlepiej zachowanych zespołów osadniczych w Europie północnej. Całość otoczona była murami obronnymi, które oddzielały także Stare Miasto od Nowego. W tamtym okresie dzisiejsza ulica Szeroka była centrum handlowym miasta. Powiązanie rozwoju handlu lokalnego, wraz z kwitnącym wówczas handlem morskim miało swój znaczący udział w pośrednictwie w handlu pomiędzy Polską i Zachodem. Od 1280 roku Toruń należał do Hanzy i zajmował znaczące miejsce aż do XV w.

W latach 1497-1500 wybudowano stały most na Wiśle. Okres późniejszy to okres umacniania strategicznej pozycji centralnego ośrodka wymiany towarów z całej Polski. Druga połowa XVI w. i pierwsza połowa XVII w. to szczytowy okres rozkwitu miasta, liczącego prawie 30 tysięcy mieszkańców. Rozwinął się handel i miejski ośrodek przemysłowy, powstała huta miedzi., tartak , młyny zbożowe, młyn kaszowy, folusz, młyn prochowy, młot mechaniczny do kucia żelaza oraz papiernia. Torunianie zaczęli kłaść nacisk na upiększanie swojego miasta. Kamienice otrzymały nowe, renesansowe elewacje, rozbudowano fortyfikacje, rozbudowano ratusz.

W roku 1629 miasto zostało ponownie zaatakowane podczas najazdu szwedzkiego. Miasto odparło szturm, jednakże zauważono istotne niedociągnięcia w fortyfikacji. W latach trzydziestych XVII w. całe miasto otoczyły obwarowania ziemne.

Drugi najazd szwedzki w 1645 roku położył kres dobrobytowi miasta. W 1655 r. wpuszczono do Torunia wojska nieprzyjacielskie i miasto stało się siedziba szwedzkiego gubernatora Prus. Szwedzi niemal przez cały rok 1659 odpierali szturmujące sprzymierzone wojska polskie i austriackie, zanim skapitulowali. Wojna się skończyła, jednakże podczas oblężenia w wojnie szwedzkiej w 1703 r. od bombardowania spłonął ratusz i wiele budynków. Spowodowane to było faktem systematycznego burzenia przez Szwedów obwarowań. Również sytuacja wyznaniowa była skomplikowana. Ukoronowaniem sporów był "tumult toruński" w 1724 r. w efekcie którego luteranie musieli opuścić wszystkie pokatolickie kościoły i dopuścić katolików do władz miejskich.

Druga połowa XVII w. i pierwsza XVIII w. stanowiła kolejny okres spustoszenia i osłabienia Torunia. Przyłączenie do Prus w 1793 r. zakończyło sześciowiekową autonomię miasta. Liczba mieszkańców spadła do 6 tys. W 1806 r. miasto zajęły wojska napoleońskie, a w 1809 r. przyłączone zostało do Księstwa Warszawskiego. Po wybuchu wojny z Austrią Toruń przez kilka miesięcy był siedzibą Rady Stanu. Oblężenie miasta przez wojska rosyjskie w 1813 r. trwało 2 miesiące. W wyniku ostrzału artyleryjskiego uszkodzono kościoły o około 50% domów mieszkalnych. W 1815 r. Toruń wrócił w granice Prus. Unowocześniono i rozbudowano fortyfikacje barokowe, a władze pruskie zezwoliły na założenie nowych przedmieść: Bydgoskiego, Chełmińskiego, Mokrego i Jakubskiego. Zniszczone działaniami wojennymi kamienice odbudowano w stylu klasycystycznym. W 1906 r. liczyło 46 tys. Mieszkańców. Koncentrował się tu handel zbożem i drewnem, a Toruń był przede wszystkim twierdzą, miastem garnizonowym i urzędniczym. W latach 1878-1892 wzniesiono nowy pierścień fortów oddalony od miasta o około 3 km. Umożliwiło to częściowa likwidację fortyfikacji przymiejskich, a po stronie wschodniej Nowego Miasta powstała nowa dzielnica koszarowo-mieszkalna z kościołem św. Katarzyny.

Po I wojnie światowej Toruń wrócił do Polski i został stolicą województwa pomorskiego. Działania wojenne 1939 r. - 1945 r. oraz okupacja niemiecka nie poczyniły większych szkód w zabudowie. 1 lutego 1945 roku do Torunia wkroczyły wojska radzieckie. Po wojnie miasto Toruń straciło rangę stolicy województwa na rzecz Bydgoszczy.

W sierpniu 1945 r. na podstawie dekretu Krajowej Rady Narodowej powołano w Toruniu Uniwersytet Mikołaja Kopernika. W latach siedemdziesiątych rozpoczęto budowę miasteczka uniwersyteckiego na Bielanach.

Jak widać historia Torunia była burzliwa, w której okres rozkwitu przeplatał się ze zniszczeniami spowodowanym wojnami. W efekcie pomimo zniszczeń, Toruń należy do najlepiej zachowanych zespołów budownictwa mieszczańskiego w Polsce i swoim urokiem urzeka zarówno turystów jak i mieszkańców.

Pojęcia związane z Toruniem

Toruńska sprawa - (tumult toruński), 1724 krwawe zajścia między katolikami a protestantami w Toruniu, sprowokowane przez uczniów kolegium jezuickiego; zajścia te stały się pretekstem do represji wobec protestantów.

Toruńskie Gimnazjum Akademickie - , założone w 1568 roku jako 6 - letnia szkoła średnia ; 1594 przekształcona w 3 - stopniową szkołę - elementarną średnią i 2 - letnie kursy akademickie ; zyskało duży rozgłos.

Toruński pokój:
1) między Polska i Litwą a Krzyżakami , kończący tzw. wielką wojnę ; Zakon Jagiełły , Mazowszu zwracał ziemię zawkrzańską
2) 1466 , między Polską a Krzyżakami , kończący wojnę trzynastoletnią 1454 - 1466 ; Polska odzyskała Pomorze Gdańskie , ziemię chełmińską i michałowską oraz Malbork , Elbląg , Sztum i biskupstwo warmińskie ; wsch. część Prus (pózniejsze Prusy Książęce ) stała się lennem Polski.

Toruńsko - Bydgoskie konstytucje - uchwały sejmów tor.1520 i bydg.1521 ustalające minimalną wysokość pańszczyzny w Polsce na 1 dzień w tygodniu.


  • 9000 lat p.n.e.- początek osadnictwa na terenie dzisiejszego Torunia (m.in. w dzielnicy Podgórz); ślady zamieszkania z epoki brązu i wczesnego żelaza.
  • 1000-500 lat p.n.e. - osada kultury łużyckiej.
  • Następnie osada kultury pomorskiej.
  • VIII -XII wiek - słowiański gród przy przeprawie przez Wisłę na obszarze Starego Miasta. Na wzgórzu przy ujciu Postolska od X w. istniał gród drewniano-ziemny na skrzyżowaniu wiślanego szlaku i szlaku prowadzacego z Wielkopolski ku Prusom, Pomorzu i Mazowszu. Grodzisko było związane administracyjnie z Mazowszem.
  • 1230 - założenie grodu w Starym Toruniu przez landmistrza Hermana von Balka. Pierwotnym powodem zaproszenia Zakonu Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego (zwanych potocznie Krzyżakami)była walka z naporem pogańskich plemion pruskich na Ziemię Chełmińską. W chwili przybycia rycerzy zakonnych gród był prawdobodnie opuszczony. Krzyzacy (początkowo tylko 7 rycerzy i około 50 giermków) założyli poczatkowo gród na obszarze dzisiejszej dzielnicy Przysiek.
  • 28 grudnia 1233 - otrzymanie praw miejskich dla miejscowości nazwanej przez Krzyżaków Thorn (by może nazwa pochodzi od muzułmańskiej warowni Thorun w Palestynie którą zdobyli w trakcie krucjat, lub też od słowa thor czyli brama), po łacinie Thorunium.
  • 1236 - przeniesienie miasta z rejonu Starego Torunia na obecne miejsce z powodu zalewania przez Wisłę.
  • 1 października 1251 - wydanie odnowiononego przywileju lokacyjnego chełmińskiego. Toruń obejmowął wtedy obszar ograniczony obecnymi ulicami Podmurną, Szeroką, Piekary i Wisłą. Rynek znajdował się w miejscu gdzie obecnie mieści się kościół Św. Jana, zbudowany w latach 1240-46.
  • 13 sierpnia 1264 - lokacja Nowego Miasta, z powodu przeludnienia dotychczasowgego organzimau miejskiego. Napływ miemieckich osadników z Branderburgii, Śląska, Łużyc i innych rejonów Niemiec. Nowe Miasto było ulokowane na wschód od dotychczasowego. Funkcjonowało odrębnie do 1454 roku. Obecne osiedla Torunia jak Przysiek, Bielany, Mokre, Lubicz, Rybaki i Kaszczorek były wsiami należącymi do miasta.
  • 1280 - Toruń stał się jednym z członków Związku Hanzeatyckiego
  • 1309 - rozpoczęcie budowy kościoła parafialnego Nowego Miasta pod wezwaniem św. Jakuba
  • 1365 - otrzymanie prawa składu
  • 1399 - ukończenie budowy ratusza staromiejskiego przez mistrza Andrzeja
  • XIV-XV wiek - okres największego rozkwitu miasta Toruń pod panowaniem krzyzackim, jedno z największych miast na obszarze dzisiejszej Polski i duży ośrodek handlowy; Ludność ok. 12000 mieszkańców.
  • 1 lutego 1411 - I pokój toruński
  • 1440 - przystąpienie do Związku Pruskiego
  • 1454 - powstanie antykrzyżackie, początek wojny trzynastoletniej; zburzenie zamku krzyżackiego i połączenie Starego i Nowego Miasta
  • 19 października 1466 - II Pokój Toruński
  • 19 lutego 1473 - narodziny Mikołaja Kopernika
  • 1500 - zawieszenie dzwonu Tuba Dei
  • 17 czerwca 1501 - w sali królewskiej Ratusza umiera król Jan Olbracht
  • 1523 - wybucha rewolta pospólstwa przeciw Radzie Miejskiej
  • 15 czerwca 1528 - rusza w mieście mennica królewska (w budynkach mennicy miejskiej)
  • 18 lutego 1537 - Zygmunt Stary znosi toruńskie prawo składu
  • 12 listopada 1594 - uroczyste otwarcie Gimnazjum Akademickiego
  • XVI wiek - większość mieszkańców przyjmuje protestantyzm
  • początek XVII wieku, ludność 30000 mieszkańców.
  • 1629 - odparcie pierwszego oblężenia Szwedów i budowa fortyfikacji bastionowych typu Holenderskiego
  • 1645 - w mieście odbywa się Colloqium Charitativum (łac. "braterska rozmowa"), spotkanie ekumeniczne mające na celu pogodzić katolików i protestantów
  • 1658- Odzyskanie Torunia po wielomiesięcznym oblężeniu przez wojska króla Jana Kazimierza
  • XVII wiek - wojny ze Szwedami; zniszczenie miasta
  • 24 września - 9 października 1703 - katastrofalne w skutkach bombardowanie miasta przez wojska szwedzkie dowodzone przez Karola XII
  • 7-22 października 1709 - przebywa w Toruniu car Piotr I
  • 16 lipca 1724 - tzw. "Tumult Toruński", protestanci demolują kolegium jezuickie
  • 20 marca 1767 - zawiązanie innowierczej konfederacji toruńskiej
  • 24 stycznia 1793 - wojska pruskie wkraczają do miasta. Ludność 6000 mieszkańców.
  • 7 kwietnia 1793 - oficjalne włączenie Torunia do Prus
  • 7 lipca 1807 - traktat w Tylży - Toruń w Księstwie Warszawskim
  • 21 kwietnia 1809 - na niespełna trzy tygodnie Toruń staje się stolicą Księstwa Warszawskiego
  • 2 czerwca 1812 - cesarz Francuzów Napoleon I przybywa do Torunia
  • 22 września 1815 - na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego Toruń wraca do Prus
  • 1881-1884 - do toruńskiego gimnazjum uczęszcza Stanisław Przybyszewski
  • 18 stycznia 1920 - powrót do Polski. Ludność 37356 mieszkańców.
  • luty 1923 - powstaje Pomorski Okręgowy Związek Piłki Nożnej
  • 1926 - powstaje Instytut Bałtycki
  • 1937 - przekroczenie 70000 mieszkańców.
  • 7 września 1939 - do miasta wkraczają oddziały Wehrmachtu - początek okupacji, Toruń w prowincji Gdańsk-Prusy Zachodnie
  • 1 lutego 1945 - wkroczenie wojsk Armii Czerwonej
  • 24 sierpnia 1945 - powołanie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
  • 1973 - uroczyste obchody 500-lecia urodzin Kopernika
  • 1 czerwca 1975 - Toruń stolicą województwa toruńskiego
  • 1997 - wpisanie Starego i Nowego Miasta oraz ruin zamku krzyżackiego na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
  • 1 stycznia 1999 - Toruń po reformie administracyjnej współstolicą kujawsko-pomorskiego (Sejmik i Urząd Marszałkowski)
  • 7 czerwca 1999 - kilkugodzinna wizyta papieża Jana Pawła II. W trakcie nabożeństwa czerwcowego na toruńskim lotnisku beatyfikacja ks. S. Frelichowskiego

 

Komentarze  

 
+1 #3 Dobra stronasklepowad 2013-04-05 09:12
fajna strronka dobre ogłoszenia i opisy. www.sklepowad.pl
 
 
+1 #2 HistoriaGerber 2013-03-26 18:54
Bardzo ciekawe, chyba możliwie maksymalne streszczenie ;)
świetnie się czyta, fajnie, że taka stronka powstała ;)
 
 
+1 #1 dziekiwilczus 2013-02-06 17:49
dzieki